Dereń właściwy

Wywodzi się z Azji i południowej Europy i zalicza do najstarszych roślin owocujących. Służył naszym przodkom za pokarm już ok. 5000 lat p.n.e. Owoc derenia ma zastosowanie wszechstronne, również lecznicze.

Dereń właściwy opis i występowanie Dzikie odmiany derenia można spotkać obecnie w Azji, na Bałkanach oraz w Europie Środkowej i Zachodniej. W Ameryce Południowej występują 3 odmiany dzikiego derenia. Jest on krzewem rosnącym najchętniej na skrajach lasów, w regionach górzystych lub pagórkowatych, do wys. 1500 m.n.p.m. Jest silnie rozgałęzionym krzakiem, czasem przybiera pokój niewysokiego (7-9 m) drzewka.

Surowiec leczniczy
Jego owoc jest niewielki, jajowaty, o zabarwieniu w odcieniach do pomarańczowo  żółtego, poprzez wiśniową czerwień po intensywnie ciemnoczerwony kolor. Niedojrzały miąższ smakuje cierpko i wybitnie ściągająco. Dojrzałe owoce mają specyficzny aromat i słodko-kwaskowy smak. W zachodniej środkowej Europie wyhodowano wiele ozdobnych odmian derenia.

Związki czynne
Owoce derenia zawierają przede wszystkim cukry: fruktozę i sacharozę. Mają wiele kwasów organicznych (gł. cytrynowy, jabłkowy i bursztynowy) oraz pektyn i związków mineralnych. Z witamin występuje przede wszystkim witamina C. Jej ilość wzrasta z dojrzewaniem owoców. Skład chemiczny uzupełniają glikozydy, głównie kornina. Wartość energetyczna 100g owoców wynosi 318 kJ (76 kcal). Pestki derenia są bogate w związki białkowe, tłuszczowe, cukry, celulozę, sole mineralne, kwasy organiczne i garbniki.

Działanie i zastosowanie Derenia
Hipokrates zalecał spożywanie liści derenia przy chorobach żołądka. Owoce są uznawane w medycynie ludowej za środek przeciwszkorbutowy ze względu na wysoką zawartość witaminy C. Mają one także własności zapierające i są stosowane w formie wywaru lub miazgi z dodatkiem miodu lub surowego żółtka przy biegunkach i kolkach żołądkowych. Przy tych przypadłościach dobre efekty uzyskuje się stosowanie kombinacji derenia z dziką gruszą. Owoce stosowane są także przy chorobach nerek jako środek moczopędny. Dobre efekty uzyskuje się przy wspomaganiu leczenia zaburzeń materii, podagrze, chorobach skórnych. Dereń zawiera znaczne ilości żelaza, co bywa wykorzystywane w zapobieganiu anemii powstałej na tle niedoboru tego pierwiastka. Przy nieżytach jelit często zaleca się picie soku z owoców lub wywaru ze świeżych pędów i owoców. Okłady na czoło z wywaru z owoców derenia pomagają natomiast przy migrenach.

Przetwory Wywar z owoców derenia wymieszany z mączką owsianą zalecany jest przy trądziku młodzieńczym w formie maseczki na twarz. Schłodzony wywar z młodych gałązek przynosi ulgę w zapaleniu dziąseł. W tym celu należy nim płukać jamę ustną 2-3 razy dziennie.

Sok z derenia: Dojrzałe, umyte owoce zalać wodą i macerować przez 24 godziny. Następnie usunąć pestki i wycisnąć praską lub odwirować w sokowirówce. Do otrzymanego soku dodać cukier i sok z cytryny do smaku, po czym zlać do butelek z ciemnego szkła. Po szczelnym zamknięciu pasteryzować przez 15 minut we wrzątku. Butelki chłodzić na leżąco i przechowywać w chłodnym i suchym miejscu. Pić po schłodzeniu, można rozcieńczyć niewielka ilością wody.

Nalewka z derenia: Otrzymuje się z owoców, kwiatów, pędów lub kory. 50g wybranego derenia wrzucić do 1l wrzątku i gotować przez 20-30 min. Do wywaru dodać 100g cukru, następnie schłodzić i odcedzić. Pić po ˝ filiżanki 3 razy dziennie przed posiłkami. Schłodzony wywar bardzo odświeża i ma pikantny, kwaskowaty smak.